බඩු මිල වැඩිවීම හමුවේ Budget එකක ඇති වැදගත්කම (The Importance of a Budget Amidst Rising Prices)

වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින ආර්ථික තත්ත්වය හමුවේ දිනෙන් දින ඉහළ යන බඩු මිල සහ ජීවන වියදම (Inflation and Cost of Living) සෑම පවුලකටම විශාල තර්ජනයක් වී ඇත. පෙර රුපියල් 50,000 කින් මාසයක් පියවා ගත් පවුලකට අද වන විට එම මුදලින් සති දෙකක්වත් පවත්වාගෙන යාම අභියෝගයකි. බොහෝ දෙනෙක් කියන්නේ "බඩු මිල වැඩියි, ඉතිරි කරන්න සතයක්වත් නැහැ" කියාය. නමුත් මෙවැනි අර්බුදකාරී සමයක නිවැරදි මුදල් කළමනාකරණ සැලසුමක් (Budget Plan) නොමැතිව කටයුතු කිරීමෙන් සිදු වන්නේ මාසය අවසානයේ අධික ලෙස ණය වීමට සිදුවීමයි. මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කරන්නේ වැඩිවන බඩු මිල හමුවේ ඔබේ මාසික ආදායම නිවැරදිව පාලනය කරගන්නා ආකාරයයි.

1. ඔබේ සැබෑ ආදායම සහ ස්ථාවර වියදම් හඳුනා ගැනීම

සාර්ථක Budget එකක් සෑදීමේ පළමු පියවර වන්නේ ඔබේ ශුද්ධ මාසික ආදායම (Net Monthly Income) නිවැරදිව ගණනය කිරීමයි. පඩියට අමතරව ලැබෙන ඕනෑම අමතර ආදායමක් ද මෙයට එකතු කරන්න. ඉන්පසු සෑම මාසයකම අනිවාර්යයෙන්ම දැරීමට සිදුවන ස්ථාවර වියදම් (Fixed Expenses) ලැයිස්තුගත කරන්න. ගෙවල් කුලී, ණය වාරික, පාසල් ගාස්තු, සහ ස්ථාවර විදුලි/ජල බිල්පත් මෙයට අයත් වේ. මෙම අනිවාර්ය වියදම් මුලින්ම වෙන් කර ගැනීමෙන් පසුව පමණක් එදිනෙදා වියදම් සඳහා ඉතිරි වන මුදල කොපමණදැයි ඔබට පැහැදිලි අවබෝධයක් ලැබේ.

2. ලංකාවට ගැලපෙන පරිදි 60/20/20 Budgeting Rule එක භාවිත කිරීම

ලෝකයේ ප්‍රසිද්ධ 50/30/20 ක්‍රමය වර්තමාන ලංකාවේ අධික බඩු මිල හමුවේ ක්‍රියාත්මක කිරීම තරමක් අපහසු විය හැක. ඒ වෙනුවට ශ්‍රී ලංකාවට ගැලපෙන පරිදි 60/20/20 Rule එක භාවිත කළ හැක. ඔබේ ආදායමෙන් 60%ක් අත්‍යවශ්‍ය වියදම් (Needs) වන සහල්, පොල්, එළවළු, ප්‍රවාහනය සහ බිල්පත් සඳහා වෙන් කරන්න. 20%ක් විනෝදාස්වාදය සහ කැමැත්තන් (Wants) සඳහා වෙන් කරන්න. ඉතිරි 20% අනිවාර්ය ඉතුරුම් සහ ආයෝජන (Savings & Investments) සඳහා පඩිය ලැබුණු සැනින්ම වෙන් කරන්න. මෙම අනුපාතය මගින් අත්‍යවශ්‍ය කෑම බීම සඳහා වැඩි ඉඩක් ලැබෙන අතරම ඉතුරුම් ද ආරක්ෂා වේ.

3. "Money Leaks" හෙවත් අනවශ්‍ය පොඩි වියදම් පාලනය කිරීම

බොහෝ දෙනෙකුගේ මුදල් රහසිගතව නැතිවන්නේ විශාල වියදම් නිසා නොව දිනපතා සිදුවන කුඩා අනවශ්‍ය වියදම් මගිනි. දිනපතා පිටතින් බොන තේ/කෝපි, ක්ෂණික ආහාර (Fast food) , සහ අනවශ්‍ය දත්ත පැකේජ් මගින් මාසයකට විශාල මුදලක් අපතේ යයි. මේවා සටහන් කරගැනීමට Spendee, Monefy වැනි Budget Tracking Apps එකක් භාවිත කරන්න. නැතහොත් කුඩා සටහන් පොතක දිනපතා කරන සෑම වියදමක්ම ලියන්න. මාසය අවසානයේ මෙම ලැයිස්තුව පරීක්ෂා කිරීමෙන් ඔබට කපා හැරිය හැකි අනවශ්‍ය වියදම් පැහැදිලිවම හඳුනාගත හැක.

4. හදිසි අරමුදලක් (Emergency Fund) සහ ආයෝජනය හරහා උද්ධමනයට මුහුණ දීම

බඩු මිල වැඩි වන විට හදිසියේ එන ලෙඩ රෝග, වාහන අලුත්වැඩියා හෝ රැකියා අහිමි වීම් නිසා විශාල ලෙස අසරණ වීමට සිදු වේ. එම නිසා සෑම විටම මාස 3 සිට 6 දක්වා ජීවන වියදමට සරිලන මුදලක් Emergency Fund එකක් ලෙස පහසුවෙන් ලබාගත හැකි High-yield savings account එකක තබන්න. ඊට අමතරව, සාමාන්‍ය ගිණුම්වල මුදල් තැබීමෙන් උද්ධමනය නිසා මුදලේ අගය අඩු වන බැවින් ඉතිරි වන මුදල් Treasury Bills, Unit Trusts, හෝ කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) හි ආයෝජනය කිරීමෙන් ඔබේ මුදල් අගය ආරක්ෂා කරගන්න.