ලංකාවේ පවුලකට මාසික වියදම් කළමනාකරණය කරගන්න Smart Tips 10ක් (10 Smart Tips for a Sri Lankan Family to Manage Monthly Expenses)
වර්තමාන ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින ආර්ථික තත්ත්වය සහ උද්ධමනය හමුවේ මැදපන්තියේ පවුලකට මාසික ආදායමෙන් සියල්ල පවත්වාගෙන යාම දැඩි අභියෝගයකි. පඩිය ලැබී දින කිහිපයක් යද්දී ගිණුමේ ශේෂය අඩුවී යාම බොහෝ දෙනෙකුට පොදු අත්දැකීමකි. නිවැරදි මූල්‍ය සැලැස්මක් (Budget plan) නොමැති වීම නිසා ගෘහණීන්ට සහ පවුලේ ප්‍රධානීන්ට මාසය අන්තිමට දැඩි ආර්ථික පීඩනයකට මුහුණ දීමට සිදු වේ. "Salli ithuru karana krama" සහ වියදම් පාලනය කරගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ගැඹුරින් සිතා බැලිය යුතු කාලය මෙයයි. ඔබේ පවුලේ මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය තහවුරු කරගැනීමට උපකාරී වන ප්‍රායෝගික Smart Tips 10ක් පහත පරිදි දැක්වේ.
1.පවුලේ සියලුම ආදායම් සහ වියදම් එකතු කර ලැයිස්තුගත කරන්න
මුල්ම පියවර වන්නේ ඔබේ පවුලේ නියමිත මාසික ශුද්ධ ආදායම (Net Monthly Income) නිවැරදිව ගණනය කිරීමයි. ප්‍රධාන රැකියාවට අමතරව අමතර ආදායම් මාර්ග (Side income) ඇත්නම් ඒවා ද මෙයට එකතු කරන්න. ඊට පසු, පසුගිය මාස කිහිපය තුළ වියදම් වූ අන්දම පරීක්ෂා කර ස්ථාවර වියදම් (Fixed expenses) සහ විචල්‍ය වියදම් (Variable expenses) ලෙස වෙනම ලියන්න. මුදල් කොතැනින් වියදම් වී ඇත්දැයි පැහැදිලි අවබෝධයක් ලැබීම පාලනයට මුලික පදනම වේ.
2.පවුලට ගැලපෙන පරිදි 60/20/20 බජට් රීතිය අනුගමනය කරන්න
සාමාන්‍ය 50/30/20 ක්‍රමය වෙනුවට වර්තමාන ලංකාවේ මිල මට්ටමට ගැළපෙන පරිදි 60/20/20 Budgeting Rule එක භාවිත කරන්න. මෙහිදී ආදායමෙන් 60%ක් ආහාර, කුලී, බිල්පත් සහ ප්‍රවාහනය වැනි අත්‍යවශ්‍ය අවශ්‍යතා (Needs) සඳහා වෙන් කරන්න. 20%ක් විනෝදාස්වාදය සහ පෞද්ගලික කැමැත්තන් (Wants) සඳහා භාවිත කරන්න. ඉතිරි 20% පඩිය ලැබුණු සැනින්ම අනාගතය වෙනුවෙන් ඉතිරි කිරීම සහ ආයෝජනය කිරීම සඳහා වෙන් කර තබන්න.
3."Pay Yourself First" මූලධර්මය ක්‍රියාත්මක කරන්න
බොහෝ දෙනෙක් කරන ලොකුම වැරැද්ද වන්නේ මාසය පුරා වියදම් කර අවසානයේ ඉතිරි වන මුදල ඉතිරි කිරීමට බලාපොරොත්තු වීමයි. නමුත් ප්‍රායෝගිකව මාසය අන්තිමට ඉතිරි වන්නේ කිසිවක් නොවේ. එම නිසා "Pay Yourself First" ක්‍රමය අනුගමනය කරමින්, පඩිය ලැබුණු විගස ඉතිරි කළ යුතු මුදල වෙනත් බැංකු ගිණුමකට ස්වයංක්‍රීයව මාරු වන සේ Standing Order එකක් සකස් කරන්න. ඔබ නොදකින මුදලක් වියදම් කිරීමට නොහැකි බැවින් ඉතිරිය සුරක්ෂිත වේ.
4.මාසික ආහාර සහ සිල්ලර බඩු බජට් එක විධිමත් කරන්න
පවුලක මාසික වියදමෙන් විශාල ප්‍රතිශතයක් යන්නේ ආහාරපාන සහ සිල්ලර බඩු (Groceries) සඳහාය. සුපිරි වෙළඳසැල් වෙත යාමට පෙර නිවසේ අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය පමණක් ඇතුළත් Shopping List එකක් සකස් කර ගන්න. කිසිවිටෙකත් හිස් බඩින් සුපිරි වෙළඳසැල් වෙත නොයන්න. තොග වශයෙන් (Bulk buying) කල් තබා ගත හැකි බඩු මිලදී ගැනීම සහ දේශීය එළවළු හා ධාන්‍ය වර්ග භාවිත කිරීම මගින් සිල්ලර බඩු බජට් එක විශාල ලෙස පාලනය කරගත හැක.
5.දිනපතා කරන ක්ෂුද්‍ර වියදම් (Money Leaks) ලුහුබදින්න
විශාල වියදම්වලට අමතරව අපේ මුදල් රහසිගතව කාන්දු වන්නේ දිනපතා කරන කුඩා වියදම් නිසාය. බස් හෝ ත්‍රිරෝද රථ ගාස්තු, පිටතින් බොන තේ සහ කෙටි ආහාර, අනවශ්‍ය අන්තර්ජාල දත්ත පැකේජ වැනි දෑ එකතු වූ විට මාසය අවසානයේ විශාල මුදලකි. Spendee හෝ Monefy වැනි Budget Tracking App එකක් භාවිත කිරීමෙන් හෝ කුඩා පොතක දිනපතා වියදම් සටහන් කිරීමෙන් මෙම "Money Leaks" පහසුවෙන් පාලනය කරගත හැක.
6.උපයෝගිතාවන් (Utility Bills) සහ විදුලි/ජල පරිභෝජනය අවම කරගන්න
ලංකාවේ විදුලි හා ජල බිල්පත් මෙන්ම ගෑස් මිල ඉහළ යෑම පවුල් බජට් එකට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. නිවසේ අනවශ්‍ය ලෙස දල්වා ඇති විදුලි බුබුළු නිවා දැමීම, Inverter වර්ගයේ උපකරණ භාවිතය, සහ විදුලිය වැඩිපුර වැය වන වේලාවන්හි (Peak hours) විදුලි උපකරණ භාවිතය සීමා කිරීම මගින් මාසික බිල අවම කරගත හැක. ජලය භාවිතයේදීද නළ ජලය අරපිරිමැස්මෙන් භාවිත කිරීමට පවුලේ සැමගේ අවධානය යොමු කරන්න.
7.අනවශ්‍ය දායකත්ව සහ ඩිජිටල් සේවාවන් (Subscriptions) කපා හරින්න
අන්තර්ජාල ස්ට්‍රීමිං සේවාවන් (Netflix, YouTube Premium වැනි), ජංගම දුරකථන අමතර සේවාවන් සහ භාවිත නොකරන Home Broadband data packages සඳහා ස්වයංක්‍රීයව මාසිකව මුදල් කපා හැරේ. ඔබ සහ ඔබේ පවුලේ අය සැබවින්ම භාවිත නොකරන මෙවැනි සියලුම ඩිජිටල් දායකත්වයන් (Subscriptions) පරීක්ෂා කර වහාම අවලංගු කරන්න. එමගින් සෑම මාසයකම සැලකිය යුතු මුදලක් ඉතිරි කරගත හැක.
8.මාස 3-6ක හදිසි අරමුදලක් (Emergency Fund) ගොඩනගා ගන්න
පවුලකට හදිසියේ ලෙඩ රෝගයක්, රැකියාව අහිමි වීමක් හෝ නිවසක හදිසි අලුත්වැඩියාවක් සිදුවිය හැක. මෙවැනි අවස්ථාවක අධික පොලී ණයවලට පැටලීම වැළැක්වීම සඳහා මාස 3ත් 6ත් අතර කාලයකට අත්‍යවශ්‍ය ජීවන වියදම ආවරණය වන පරිදි Emergency Fund එකක් සකසා ගන්න. මෙම මුදල් සාමාන්‍ය වියදම් ගිණුමේ තබන්නේ නැතිව වෙනත් High-yield Savings Account එකක හෝ Money Market Fund එකක සුරක්ෂිත කරන්න.
9.ණය උගුලෙන් මිදීමට Debt Avalanche හෝ Snowball ක්‍රමය භාවිත කරන්න
ඔබ දැනටමත් ක්‍රෙඩිට් කාඩ් හෝ වෙනත් පුද්ගලික ණය නිසා අමාරුවක වැටී සිටී නම්, ඒවා ක්‍රමානුකූලව පියවීමට පියවර ගන්න. වැඩිම පොලියක් අය කරන ණය මුලින්ම ගෙවා දැමීම (Debt Avalanche) හෝ කුඩාම ණය මුදල ඉක්මනින් ගෙවා නිදහස් වීම (Debt Snowball) යන ක්‍රමවේද අනුගමනය කරන්න. අලුතින් ණය වීමට යෑමෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටීම පවුලේ මූල්‍ය නිදහසට අත්‍යවශ්‍ය වේ.
10.පවුලේ අනාගතය වෙනුවෙන් ස්මාර්ට් ආයෝජන ආරම්භ කරන්න
ඉතිරි කරන මුදල් සාමාන්‍ය ගිණුම්වල තැබීමෙන් උද්ධමනය හමුවේ එහි අගය ක්‍රමයෙන් අහිමි වේ. එබැවින් රාජ්‍ය බැංකු Fixed Deposits, Treasury Bills (භාණ්ඩාගාර බිල්පත්), Unit Trusts, හෝ කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ (CSE) වැනි ආරක්ෂිත ආයෝජන මාර්ග පිළිබඳව අධ්‍යයනය කර දිගුකාලීන මූල්‍ය ඉලක්ක කරා ළඟා වන්න. පවුලේ මූල්‍ය සාක්ෂරතාව (Financial Literacy) වැඩි දියුණු කරගැනීම දරුවන්ගේ අනාගතය සුරක්ෂිත කිරීමට හොඳම මගයි.